“5.1.j modeli, lisanssız güneş yatırımlarının önünü açacak”
Ziya İPEK
Enerji Bakanlığı’nın 2035 vizyonunda yer bulan GENSED’in teklifiyle geliştirilen, “mevcut trafo kapasitesinden muaf tutulacak yatırımları kapsayan ve işletmelerin, şebekeye güç vermeden yalnızca kendi gereksinimini karşılayan güneş gücü sistemleri kurmasına imkan tanıyan 5.1.j irtibat modeli için uygulamaya geçilmesi bekleniyor.
GENSED Genel Sekreteri Hakan Erkan, öz tüketim asıllı 5.1.j irtibat modelinin, lisanssız güneş yatırımlarının önünü açacağını belirterek, her yıl en az 2.000 MW YEKA, 5.000 MW memleketler arası proje gayeleri doğrultusundaki Türkiye’de 5.1.j modelinin yaygınlaşmasının, Türkiye’nin yenilenebilir güce geçiş sürecinde çok kıymetli bir rol üstleneceğini bildirdi.
Türkiye’nin güç dönüşüm sürecinde kıymetli bir adım olarak bedellendirilen yeni temas modelinin güneş gücü kesiminde hareketlilik yaratacağını kaydeden Erkan, Temmuz 2024’te Güç ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile EPDK’ya sunulan, akabinde Ekim 2024’te “Yenilenebilir Güçte 2035 Yol Haritası”na giren 5.1.j irtibat formunun, öz tüketim temelli ve şebekeye güç verilmeden gerçekleştirilecek güneş gücü yatırımlarına imkan tanıdığını anımsattı. Erkan, “5.1.j modeli, davet mektubu sürecindeki kapasite sınırlamalarına takılmadan yatırım yapılmasının önünü açıyor.
Bu da hem bölümün önünü açacak hem de karbon ayak izini azaltmak isteyen ihracatçı firmalar için büyük avantaj sağlayacak” dedi. Yeni modelin, tıpkı ölçüm noktasında, şebekeye güç verilmeden ve mahsuplaşmaya tabi olmadan sırf öz tüketim maksatlı güneş gücü santrali kurulmasına imkan tanıdığına dikkat çeken Erkan, bu sayede, mevcut trafo kapasitelerinden bağımsız özel kapasite tahsisiyle heyetim yapılabildiğini aktardı. Daha evvel 5.1.ç kapsamında yer alan misal uygulamaların vakitle karmaşıklaştığını ve değişen düzenlemelerle birlikte farklı muhtaçlıkları karşılamakta yetersiz kaldığını anımsatan Erkan, bu nedenle, daha sade ve uygulaması kolay bir sistem olarak 5.1.j modelinin geliştirildiğini lisana getirdi.
Bu model kesime büyük yarar sağlayacak
İşletmelerin, elektrik maliyetlerini düşürerek rekabet gücü kazanabileceğine vurgu yapan Hakan Erkan, “İşletmeler 5.1.j modeli sayesinde şebeke kapasite kısıtına takılmadan öz tüketimlerini karşılayacak güneş gücü sistemlerini rahatlıkla kurabilecekler” dedi.
AB’nin 2026’da yürürlüğe girecek olan Sonda Karbon Düzenlemesi kapsamında karbon salınımını azaltması gereken ihracatçı firmaların, 5.1.j modeli ile GES kurulumlarını basitçe gerçekleştirebileceğini aktaran Erkan, “Orta ve küçük ölçekli işletmelerin davet mektubu alamaması nedeniyle yaşanan sakinlik, yeni model sayesinde aşılacak” tabirlerini kullandı. Şebekeye güç verilmediği için üretim fazlası gücün depolanarak üretimin düşük olduğu vakitlerde kullanılmasının mümkün olacağını, bu durumun, GES sistemlerinin verimliliğini de artıracağını lisana getiren Erkan, şöyle devam etti: “Yıllık tüketimi 5.000 kWh’yi geçen mesken aboneleri için elektrik tarifelerinin yükselmesiyle birlikte GES heyetim talepleri artıyor.
5.1.j modeli, bu artışa tahlil sunarak meskenlerde güneş gücü kullanımını teşvik edecek. 1 Ocak 2025 prestijiyle inşaat alanı 2.000 metrekareyi geçen yeni binalarda, tüketimin yüzde 10’unun yenilenebilir kaynaklardan karşılanması mecburiliği yürürlüğe girdi. 5.1.j ile bu zorun luluğun karşılanmasında kapasite meseleleri ortadan kalkacak.”
GES kurulu gücünün oranı yüzde 18,5’e ulaştı
Türkiye’nin elektrik enerjisi kurulu gücü Mart ayı sonu prestijiyle 118 bin megavatı aştı. Kurulu güçte yenilenebilir güç kaynaklarının oranı yüzde 60’ı geçerken yerli kaynaklı kurulu güç yüzde 70’in üzerine çıktı. Mart ayında güneş gücü santrallerinde 21 bin 833 MW’lık kurulu güce ulaşıldı.
Enerji kurulu gücünün kaynaklara nazaran dağılımında ise güneş gücünün oranı yüzde 18,5 olarak gerçekleşti. Ülkemiz yenilenebilir güçte 2035’te yalnızca rüzgâr ve güneşte 120 bin megavatlık kurulu güce ulaşmayı hedefliyor. 80 milyar dolar fiyatındaki yatırımla ulaşılması planlanan amaç için yatırımları kolaylaştıracak ıslahat paketinin de yakın vakitte Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne sunulması bekleniyor.
