6,5 milyon kişi derin yoksulluk içinde: İstanbul da listede
Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (BETAM) tarafından yayımlanan son araştırma, Türkiye’de derin yoksulluğa ait çarpıcı dataları ortaya koydu.
2015-2023 döneminde Türkiye’de ki derin yoksulluğu inceleyen BETAM, Avrupa İstatistik Ofisi (Eurostat) ile uyumlu olarak tanımlanan 13 maddi mahrumluk göstergesinden altı temel gereksinimi (DY_6/6) şöyle belirledi:
–Ekonomik olarak beklenmedik harcamalar,
-Kira, elektrik, su, doğalgaz faturaları, kredi taksitleri ve borç ödemeleri
-İki günde bir et, tavuk, balık içeren yemek
-Evin gereğince ısınması
-Eskiyen giysilerin yerine yenisini almak (fert düzeyinde)
-Düzgün iki çift ayakkabıya sahip olmak (fert düzeyinde)
Bu gereksinimlerden en az beşini karşılayamayan bireyler “derin yoksul”, tamamını karşılayamayanlar ise “en derin yoksul” olarak tanımlanıyor.
6,5 milyon derin fakir, 2 milyon en derin yoksul
Buna nazaran, BETAM derin yoksullukta bu altı temel gereksinimden en az beşini karşılayamayan (DY_6/5) fertlerin oranının 2015’te yüzde 9, 2023’te ise yüzde 7,7 olduğunu belirledi. En derin yoksulluğu söz eden ve altı temel muhtaçlığın hiçbirini karşılayamayanların oranı (DY_6/6) ise 2015’te yüzde 3,4 olarak ölçülürken 2023’te yüzde 3,3’e geriledi.
2023’te Türkiye genelinde 6,5 milyon kişinin derin yoksulluk yaşadığı, 2 milyon 817 bin kişinin ise en derin yoksulluk şartlarında yaşadığı ortaya çıktı. Buna nazaran yaklaşık 780 bin hane derin yoksulluğu deneyimledi.
Bölgesel eşitsizlik derinleşiyor
BETAM araştırmasına nazaran, derin yoksulluğun coğrafik dağılımı da önemli eşitsizliklere işaret ediyor. Araştırmaya nazaran en yüksek derin yoksulluk oranları yüzde 20,7’le Güneydoğu Anadolu’da görülüyor. Bunu sırasıyla yüzde 14,7’le Kuzeydoğu Anadolu, yüzde 12,5’le Ortadoğu Anadolu takip ederken bu üç bölge, toplam derin fakir nüfusun yarıdan fazlasını barındırıyor.
Derin yoksulluk oranı en düşük bölgeler ise yüzde 2,2’le Doğu Marmara ve yüzde 4,0’le Batı Marmara olurken, bu bölgelerde kişi başı gelirin yüksekliği ve hane içi istihdam oranlarının izafî olarak daha uygun seviyede olması tesirli oldu.
İstanbul’da derin yoksulluk sürprizi
Yüksek hayat maliyetleri ile dikkat çeken İstanbul’un ise kişi başı geliri yüksek olmasına karşın, derin yoksulluk oranı yüzde 5,4’le Batı’daki pek çok bölgeden daha yüksek çıktı.
İstihdam ve eğitim en kritik etkenler
Veriler, derin fakir hanelerde istihdamın düşük olduğunu gösterirken eğitim seviyesinin de belirleyici faktörlerden biri olduğuna işaret ediyor.
Türkiye genelinde bu hanelerde ortalama çalışan sayısı 1,1 iken, Güneydoğu ve Kuzeydoğu Anadolu’da bir kişinin ortalama 5 kişilik hane halkını geçindirmesi gerekiyor. Marmara ve Ege üzere bölgelerde ise bu oran 1 çalışana 3 kişi halinde. Yeniden derin fakir hanelerde yaşayan yetişkinlerin yüzde 85’inin lise altı eğitim düzeyine sahip olduğu görüldü.
194 bin emekli derin yoksulluk, 55 bin emekli en derin yoksullukta
2023 prestijiyle yaklaşık 194 bin emekli derin yoksulluk, 55 bini ise en derin yoksulluk içinde yer alıyor. Bu sayılar, toplam derin fakirler içinde sırasıyla yüzde 2,9 ve yüzde 2’lik bir kesite karşılık geliyor.
BETAM’ın raporu, derin yoksulluğun tek tip ulusal siyasetlerle çözülemeyeceğini, bölgesel farklılıklara odaklanan siyasetlerin gerektiğini ortaya koyuyor. İstihdam, mesleksel eğitim, bayanların işgücüne iştiraki ve toplumsal yardımların tekrar yapılandırılması, bu sorunun tahlilinde kritik adımlar olarak öne çıkıyor.
