Kur geçişkenliği azaldı enflasyon iddiası değişmedi

Hamide HANGÜL

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TC­MB) Lideri Dr. Fatih Karahan, 2025 yılsonu enflas­yon kestirimini yüzde 24, tah­min aralığını da yüzde 19-29 düzeyinde koruduklarını açıkladı. Yılın ikinci enflas­yon raporu sunumunu düzen­lenen basın toplantısıyla açık­layan TCMB Başkanı Kara­han, “2026 yılsonu için yüzde 12 olan enflasyon iddiamızı de koruduk.

Enflasyonun 2027 yılında yüzde 8’e geriledikten sonra orta vadede yüzde 5 se­viyesinde istikrar kazanma­sını hedefliyoruz” dedi. Fatih Karahan, 2025 kestirim aralığı­nın mekanik olarak daralması gerektiğini lakin, son devir artan belirsizlikler nedeniyle, varsayım aralığını yüzde 19 ile 29 olarak koruduklarını belir­terek, varsayım aralığının 2026 yıl sonu için ise yüzde 6 ve 18’e karşılık geldiğine işaret etti.

‘Sıkılaşma için her vakit hazırız’

“Politika faizini, öngördüğü­müz dezenflasyon sürecinin gerektirdiği sıkılığı sağlayacak biçimde belirliyoruz” ifadeleri­ni kullanan Lider Karahan, “Enflasyonda besbelli ve kalıcı bir bozulma öngörmemiz du­rumunda, para siyaseti du­ruşumuzu sıkılaştırmak için her vakit hazırız” iletisi ver­di. Piyasaların aktif işleyişi­nin sürmesi emeliyle, tüm pa­ra siyaseti araçlarını proaktif bir yaklaşımla ve kararlılıkla kullanmaya devam edecekleri­ni vurguladı.

Donan eserlerin sepetteki hissesi yüzde 1,5

Toplantıda gazetecilerin so­rularını yanıtlayan Karahan, son devirde enflasyon pati­kasını etkileyen birkaç önem­li gelişme olduğunu, bilhassa üst taraflı faktörlerde mart­ta kurda yaşanan beklentinin üzerindeki artışın öne çıktığını belirtti. Karahan, “Burada be­lirleyici olacak olan geçişken­liğin ne kadar olduğu. Birinci dö­nemde yaptığımız çalışmalar­da biraz daha teorik kapsamlı baktığımızda yüzde 35-40 ara­lığında olacağını, yani geçmişe nazaran biraz daha düşük, 2023 yaz aylarına nazaran daha düşük ola­cağını değerlendirmiştik. Ve­riler bunu dayanaklar nitelikte. Üst istikametli etkileyen başka bir gelişme zirai don hadisesi. Et­kilenen eserlerin TÜFE’deki oranı yüzde 1,5 civarında. Re­koltenin ne kadar etkileneceği­ne bağlı önümüzdeki devirde bir ölçü üst istikametli risk kelam konusu” dedi.

“Attığımız adımlarla görünüm bozulmadı”

Enflasyonun ana eği­limi konusunda, “Şu anda süreksiz tesirler de kelam konusu. Ana eği­limin nereye gide­ceğini tam olarak görmek çok kolay değil. Talep koşul­larının dezenflas­yon sürecine kat­kı vermeye devam etmesini istiyo­ruz. Kararlarımızda değerli olan bir öteki öge, enflasyon üzerin­deki riskler. Evet şu anda attı­ğımız adımlar sayesinde enf­lasyon görünümü bozulmadı ama risk istikrarına baktığı­mızda risklerin daha besbelli bir halde üst istikametli oldu­ğunu görüyoruz” bildirisi verdi. “Risklerin istikrarlı olması da önümüzdeki periyotta karar­larımızda tesirli olacak” diyen Karahan, “Burada natürel öne çı­kan bir öbür öge da yurt içi yerleşiklerin portföy tercihleri olacak. Lakin her vakit oldu­ğu üzere bundan sonra da politi­ka faizini, enflasyon patikası­nın, dezenflasyon patikasının gerektirdiği sıkılığı sağlayacak halde belirleyeceğiz” ifadele­rini kullandı.

“Oynaklığı düşürücü ataklara devam edeceğiz”

Döviz kurunda 19 Mart’ta yaşanan yükselişin nedeninin ve tesirlerinin sorulması üzeri­ne Karahan, 19 Mart günü yurt dışı bankaların Türk bankala­rıyla yapabilecekleri süreçleri belirlediği limitlerin çok hız­lı bir formda dolduğunu ve bu­nun sonucunda de döviz ku­runda kısa müddetli bir yükseliş yaşandığını anımsattı. O gün döviz süreç hacminin tarihi ortalamanın çok üstünde oldu­ğuna dikkati çeken Karahan, “10-15 sene içinde gerçekleşen en yüksek süreç hacminin bir­kaç katı ölçüdeydi. Biz süratli bir formda adım attık. Çok oy­naklık gözlenen piyasa koşul­larında biz oynaklığı düşürücü ataklara devam edeceğiz, bu, dezenflasyon süreci açısından ehemmiyet taşıyor” dedi.

Riskler dengelenince haftalık repoya dönecek

Bundan sonraki likidite adımlarına ait görüşleri so­rulan Karahan, “Şu anda bak­tığımızda enflasyon üzerin­deki risklerin biraz daha bariz bir biçimde üst istikametli oldu­ğunu görüyoruz. Bu risklerin biraz daha istikrarlı olduğunu değerlendirdiğimizde bura­da bir hafta vadeli repo oranı­na fonlama maliyetini çekmeyi düşünüyoruz. Likidite fazlası olduğu durumda da bunu ya­pabiliriz” diye konuştu. Son dö­nemde yaptıkları sıkılaşmanın indirim döngüsündeyken gel­diği için evvelki faiz artışlarına nazaran tesirinin biraz daha fazla olabileceğini belirten Karahan, bunun sonucunda daha evvelki projeksiyonlara nazaran büyüme­nin yavaşlamasının mümkün olduğunu ve bu yavaşlamanın enflasyondaki düşüşü destek­leyeceğini söyledi.

“Hiç düzelmese de yüzde 30’a gidecek gibi”

Enflasyonun görünümünde bir bozulma olduğunu düşün­mediklerini söyleyen Karahan, “Şu anda esasen baktığımız­da ana eğilim göstergeli yüzde 30’luk bir enflasyonu ima edi­yor. Bu şu demek; beklentiler hiç düzelmese, bundan sonra talep şartları bozulmasa şu anki haliyle aslında enflasyon yüzde 30 civarında gidecek gi­bi. Hasebiyle şu anda ana eği­lim göstergelerini ima ettiği se­viyenin kırılacağını ve enflas­yonun aşağı düzeylere bizim tahminimizle dengeli seviyele­re geleceğini düşünüyoruz” de­ğerlendirmesinde bulundu.

Aylık bazda bilgilerde çok oy­naklık olduğunu lisana getiren Karahan, “Bu oynaklık oldu­ğu durumda da ana eğilimde­ki güzelleşme şu anki düzeyden çok lineer ve kusursuz bir şe­kilde o düzeye inecek değil lakin yılsonunda mevsimsellik­ten arındırılmış bazda baktığı­mızda yüzde 1’in biraz üstüne oturan bir aylık enflasyon pa­tikası öngörüyoruz” sözlerini kullandı. Karahan ayrıyeten, “Sene sonunda da enflasyonun bandı­mızın içinde kalacağı konusun­da son derece eminim” dedi.

“Sıkılığı değerlendirirken tek göstergeye bakılmaz”

DÜNYA Gazetesi Genel Haber Koordinatörü Recep Erçin, Enflasyon Raporu toplantısında TCMB Başkanı Karahan’a, “Vatandaş pahalılıktan, gerçek dal faizden şikayet ediyor. İş dünyası; aktüel enflasyon yüzde 38, yılsonu enflasyon varsayımı yüzde 24 iken yüzde 60’la kredi kullanıyoruz, diyor. Bu fazla değil mi?” sorusunu yöneltti. “Tabii ki gerçek sektör

koşullardan devir periyot şikayet ediyor, kur gelişmelerinden de şikayet ettiği oluyor fakat bunlar dezenflasyon sürecinin devam etmesi ve sağlıklı ilerlemesi açısından hayli kıymetli.

Sıkılığı değerlendirirken tek bir göstergeye bakmak yanlışsız olmaz” diyen Lider Karahan, “Geçmiş enflasyon epey yüksek olduğu için geçmiş enflasyona nazaran hesaplamak sağlıklı olmayabiliyor. Beklenen gerçek faize nazaran de kesimlerin beklentileri çok farklı. Hangisine nazaran sıkılığı hesaplayacağız. Son birkaç aylık enflasyonun yıllıklandırılmışı üzerinden kıymetlendirme yapılabilir. Biz hepsini kıymetlendiriyoruz. Bir faizin yeteri kadar sıkı olup olmadığını gösteren tek gösterge fiyat gelişmeleridir.

Fiyat gelişmeleri yeteri kadar süratli, bizim tahminimizle, patikamızla uyumlu oluyor mu, olmuyor mu? Sıkılığın kâfi olup olmadığını belirleyen temel gelişme budur. Biz de kararlarımızı sıkılığı belirlerken, olağan ki muhakkak hesaplar çerçevesinde yapıyoruz ancak sonunda kâfi olup olmadığını değerlendirirken fiyat gelişmelerine ve bunun altında yatan makroekonomik görünüme dikkat ediyoruz” bildirileri verdi.

“Ücrette karar verici değiliz”

Asgari fiyat konusunda karar ya da tavsiye verici olmadıklarını vurgulayan Karahan, şunları söyledi: “Ücretler konusunda varsayımlar da bilhassa yetkili mercilerin açıklaması çerçevesinde oluşuyor. Lakin fiyat konusunda genel olarak daima söylediğimiz şu; yüksek enflasyon fiyatların gerçek olarak erimesine neden oluyor, hasebiyle bize düşen burada temel şey enflasyonu kalıcı olarak düşürmek, fiyat istikrarını sağlamak.” Karahan, maaş artışlarının enflasyon üzerinde tek belirleyici olmadığını aktardı.

Akçay: Selektif kredide genişleme opsiyonu var

Toplantıda kelam alan TCMB Lider Yardımcısı Cevdet Akçay, “Sıkılaşmanın ne kadar olduğunu ölçmeniz çok kolay bir şey değil, iki opsiyonumuz olabilir” iletisi verdi. Akçay, “Bir tanesi faizleri aşağı indirirken limitlerle pek fazla oynamamak, ikincisi ise faizleri üstte tutarken limitleri biraz gevşetmek. Daima bir krediye erişim şikayeti olduğu için tahminen erişimi biraz daha selektif dediğimiz seçici krediler tarafında genişleterek faizi biraz daha üstte tutmak ve dezenflasyonun uygunca oturduğundan emin olmak yolunu seçebiliriz. Bu türlü opsiyonlarımız var” tabirlerini kullandı.

“Kesinlikle bir rezerv hedeflememiz yok”

Başkan Karahan, rezervler konusunda, “Kesinlikle bir rezerv hedeflememiz yok. Münasebetiyle rastgele bir rezerv düzeyini faiz indirimine bağlamak yanlışsız değil” dedi. Karahan, 19 Mart’ta 1,5 trilyon liralık likiditeyi kısa vadeli çekmelerinin yanılgı olup olmadığına ait soruya karşılık, “O devirde daha çok depo ihalelerini aşikâr vadede kullanıyorduk. Para piyasasında kotasyonları ve sonra da likidite senedini kurallar değiştikten sonra yapmaya başladık. Likidite senetleri fonksiyonunu gördü. O periyot 280 milyar liraya ulaşan bir bakiye oldu. Daha sonra da bunu şu anda sıfırladık” dedi. Karahan, gelecek periyotta likidite senedinin de araçların içinde olduğunu, likidite fazlası olduğunda depo ihalelerini de kullanmayı düşündüklerini anlattı. Lider Yardımcısı Hatice Karahan da şartlar elverdikçe rezerv biriktireceklerini söyledi.