‘Mayıs datalarında anormallik var mı?’ TÜİK’in besin enflasyonu bilgileri tartışma yarattı
Mayıs 2025’te açıklanan TÜFE datalarında bilhassa besin ve alkolsüz içecekler kümesinde yer alan -yüzde 0,71’lik aylık enflasyon oranı kamuoyunda ağır tartışmalara neden oldu. Türkiye İstatistik Kurumu’na (TÜİK) yönelik güvensizliğin giderek arttığını belirten TEPAV Kalkınma Programı Yöneticisi H. Ekrem Cunedioğlu, bu tablonun hem geçmiş datalarla hem de piyasa fiyatlarıyla uyumlu olup olmadığını inceledi.
TÜİK’in Mayıs 2025 Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) bilgileri, bilhassa besin ve alkolsüz içecekler kümesindeki -yüzde 0,71’lik aylık değişim nedeniyle yine tartışma konusu oldu. TÜİK bilgileriyle öbür data kaynakları ortasında yaşanan tutarsızlık, kamuoyunda “TÜİK’e itimat sorunu”nu bir defa daha gündeme getirdi.
TÜİK, Mayıs ayı genel enflasyonunu yüzde 1,53 olarak açıkladı. Lakin besin kümesinin enflasyonu 0,18 puan düşürdüğü görüldü. Bu düşüşün temel nedenleri ortasında taze sebzeler, yumurta ve tavuk eti yer aldı. Kelam konusu üç kalemin katkısı toplamda -0,639 puan oldu. Öte yandan taze meyveler, şarküteri eserleri ve kuru yemişler üzere kimi besin eserleri enflasyonu üst çekti.
“TZOB datalarıyla TÜİK ortasında fark büyük”
Cunedioğlu, bu düşüşün makul olup olmadığını üç başlıkta inceledi:
İlk olarak, mevsim tesirinin devrede olduğunu ve zerzevat kümesinin son üç yılın her Mayıs ayında enflasyonu düşürdüğünü belirtti.
İkinci olarak, Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) tarafından yayımlanan fiyat bilgilerinin de zerzevat kümesinde düşüşe işaret ettiğini, fakat bu düşüşün TÜİK’inkinden daha sert olduğunu vurguladı.
TZOB’un altı büyükşehirde topladığı bilgilere nazaran, Mayıs 2025’te zerzevat kümesindeki sekiz eserden altısında fiyat düşüşü görüldü. Domates üzere birtakım eserlerde ise fiyat artışı yaşandı. TZOB datalarıyla oluşturulan sepetteki zerzevat kümesi aylık enflasyonu -yüzde 21 olarak hesaplandı.
Üçüncü olarak Cunedioğlu, sebzelerin dışında da TÜİK ile TZOB dataları ortasında farklılıklar olduğunu kaydetti. Sekiz temel başlığın dördünde TZOB düşüş raporlarken TÜİK artış açıkladı. Sepetteki tartıları dikkate alındığında, TÜİK datalarının kimi eserlerde besin enflasyonunu aşağı çektiği, kimilerinde ise üst ittiği görüldü.
“TÜİK, bilgi şeffaflığıyla inancı tekrar inşa etmeli”
Ancak Cunedioğlu’na nazaran, asıl sorun TÜİK’in şeffaflık eksikliği. Kurumun 2022’den bu yana ortalama fiyat verisi yayımlamayı durdurması, kamuoyunda bilgi güvenilirliğini önemli halde zedeledi.
“TÜİK’in bu sorunu aşmak için fiyat serilerini tekrar yayımlaması ya da daha ayrıntılı yük dataları açıklaması gerekir” diyen Cunedioğlu, aksi halde alternatif göstergelerin sağlıklı üretilemeyeceğini vurguladı.
