Musk servetini de prestijini da Trump uğruna eritti
Sevilay ÇOBAN
Elon Musk… Hem serveti hem de teknoloji alanında attığı adımlar hem de ABD siyasetinde üstlendiği rolle dünya gündeminde çabucak her gün yer almayı başaran bir profile dönüştü. Dünyanın en güçlü şahsı, mühendis, mucit, yatırımcı ve teşebbüsçü olan Musk, ABD Başkanı Donald Trump’ın yeniden lider seçilmesi için servetinden 300 milyon dolar harcadı. 5 Kasım’daki seçimin ertesinde şirketinin payları tavan yaparken bu ivme çok uzun sürmedi.
Hisse senedi 17 Aralık’ta 479,86dolarile tüm vakitlerin en yüksek düzeyine ulaştıktan sonra yüzde 40 düştü. ABD basını, Musk’un bilhassa siyasete girdikten sonra bir idare zafiyetini düştüğünü ileri sürerken, Tesla’nın CEO’luk misyonunu de gerçek kararlarla yönlendiremediği ve kusur yaptığı tenkitlerine maruz kaldı.
Hem DOGE’nin tartışmalı atılımlarıyla ABD’de hem de Musk’ın çok sağcı siyasi hareketleri kucakladığı yurt dışındaki siyasi faaliyetleri, muhtemelen halkın, mevcut müşterilerin ve potansiyel Tesla alıcılarının birçoğunu yabancılaştırdığı yorumları yapıldı.
Ocak ayının başlarında, Tesla’nın otonom özelliklerinden biri NHTSA tarafından soruşturuldu ve kendi kendine sürüşle ilgili devam eden öteki soruşturmalara eklendi. ABD Başkanı Donald Trump’ın uygulamaya başladığı yüksek tarifeler, global otomotiv sanayisini sarsarken, Elon Musk’ın sahibi olduğu Tesla da bu siyasetlerin olumsuz tesirlerinden hissesini aldı.
Trump’ın yerli üretimin artırılması maksadıyla ithal araba ve kamyonlara yüzde 25 gümrük vergisi uygulaması dünya otomotiv pazarında kaygıları artırdı. Bilhassa elektrikli araç devi Tesla, bu süreçte önemli paha kayıpları yaşadı. Bu yılın birinci çeyreğinde Tesla payları, yaklaşık yüzde 35 kıymet kaybederek 2024 sonundaki pozisyonundan epey uzak bir noktada seyrediyor. Piyasa bedeli bakımından bu yılın başında yaklaşık 1,37 trilyon dolar kıymete sahip olan Tesla, büyük bir bedel kaybı yaşayarak 713,6 milyar dolara kadar düşerek, neredeyse yarı yarıya kıymet kaybetti.
En çok kaybeden 6’ncı isim
Musk’ın 2025’in başından bu yana kaybı ise 134,7 milyar doları buldu. Musk, Bloomberg’in dünyanın en güçlü 500 şahsını sıraladığı listede en çok kaybeden 6. isim oldu. Endekste bir günde toplam 271 milyar dolarlık bir düşüş yaşanırken, tarihindeki en makûs üçüncü gün oldu. Musk’ın bu süreçte Trump’a yakınlığı, yalnızca şirketin borsadaki performansı ve piyasa bedelini değil,markadeğerinidezedeledi. Tesla, Musk’ınsiyasi telaffuz ve davranışları nedeniyle protesto ve boykotlarla karşı karşıya kaldı.
Çin tarifeleri rekabet gücünü zayıflattı
Şirketin sahibi Musk’ın, Trump’a yakınduruşuhem kendisi hem de Tesla için finansal ve prestij açısından önemli maliyetler doğurdu. Trump’ın Çin başta olmak üzere birçok ülkeye uyguladığı yüksek tarifeler, üretimin büyük kısmını Çin ve Asya’ya dayandıran Tesla üzere şirketler için direkt maliyet artışı manasına geliyor. Bu siyasetler, Tesla’nın global pazardaki rekabet gücünü de zayıflatıyor.
Bir üst iki aşağı
10 yılın akabinde satış performansında birinci sefer düşüş trendine geçen Tesla’da işler bundan bu türlü ‘bir ileri iki geri’ formunda ilerlemeye başladı. Tesla’nın hem Çin’de hem de yurt dışında satışa yönelik ürettiği Çin imali arabaların sevkiyatı ocakta %49’dan fazla düştü. 1,81 milyondan 1,79 milyona gerileyen satışlara bakılırsa düşüş nispeten küçüktü ancak marka algısı açısından durum bu türlü değildi. Üretimdeki azalışın yanı sıra, Tesla’nın bu yılın birinci çeyreğinde teslimatını gerçekleştirdiği araç sayısı da yıllık bazda yaklaşık %13 azalarak 336 bin 681’e geriledi. Piyasa beklentisi, araç sayısının bu devirde 360 bin ila 370 bin olmasıydı.
Yatırım dünyası Musk’u istifaya davet ediyor
Trump’un yeni gümrük verdilerine yönelik her açıklamasının Musk’ın servetine darbe vurmaya devam ettiği devirde yatırım ve iş dünyasından istifa davetleri sesi yükseliyor. Yatırım fonu yöneticisi Ross gerber bu daveti birinci dillendirenlerden biri olurken, Schmidt Automotive Research’ten Matthias Schmidt, “Tesla için en yeterli şey yeni bir CEO” diyor. Cardiff Üniversitesi’nden Prof. Peter Wells, bu görüşünü “Tartışmalı bir biçimde, Tesla’nın şu anda güçlü bir başkana muhtaçlığı var” kelamlarıyla tabir ediyor.
